Σχολικά εκπαιδευτικά προγράμματα 2022-2023

Ο «Ελληνικός Κόσμος» υποδέχεται τη νέα σχολική χρονιά με καινούρια εκπαιδευτικά προγράμματα και νέες εκπαιδευτικές δραστηριότητες που απευθύνονται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες.
Τα προγράμματα έχουν σχεδιαστεί και υλοποιούνται από το Τμήμα Μουσειοπαιδαγωγών.
Τα παιδιά παρακινούνται να συνεργαστούν, να παρατηρήσουν, να ερευνήσουν και να δημιουργήσουν.

Πληροφορίες/κρατήσεις θέσεων στο τηλέφωνο:
212 254 0000

Σχολικά εκπαιδευτικά προγράμματα


Πέρα από τη Μικρασιατική Καταστροφή… άνθρωποι, μνήμες, πολιτισμός NEO

Σχολικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα με αφορμή τα 100 χρόνια από την Μικρασιατική Καταστροφή.

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα απευθύνεται σε μαθητές Ε' Δημοτικού έως Γ' Γυμνασίου και έχει διάρκεια 70’.

Για την υλοποίησή του απασχολείται ένας μουσειοπαιδαγωγός.

100 χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, αναζητούμε το αποτύπωμα της στην ελληνική κοινωνία και ιστορία. Μέσα από τις δραστηριότητες του εκπαιδευτικού προγράμματος οι μαθητές θα ανταμώσουν με τις μνήμες των ανθρώπων του ξεριζωμού πριν αυτές αποτυπωθούν στη λογοτεχνία, την ποίηση, το τραγούδι, τα εικαστικά και θα ανακαλύψουν ότι η τραγική ιστορική τομή του 1922 αποτελεί πηγή έμπνευσης και δημιουργίας και όχι ένα μακρινό ιστορικό γεγονός ασύνδετο με το παρόν και το μέλλον μας.

Η «φωνή» και η «εικόνα» του πρόσφυγα σε τρεις διαφορετικούς χρονικούς σταθμούς καλούν τους μαθητές να συστηματοποιήσουν και να ταξινομήσουν πληροφορίες, να κατανοήσουν την κατάσταση του πρόσφυγα και τις συνθήκες που την καθορίζουν και να συναισθανθούν την ανθρώπινη διάσταση των ιστορικών γεγονότων.

Σκοπός:

Σκοπός του προγράμματος είναι να κατανοήσουν οι μαθητές την αξία της διαφύλαξης της ιστορικής μνήμης. Ο ερχομός των προσφύγων άλλαξε την Ελλάδα ως προς τον πληθυσμό, την κοινωνική και πολιτισμική ζωή, ακόμα και την εικόνα των πόλεων και της υπαίθρου. Μέσα από την ιστορία των προσφύγων και τις δραστηριότητες του εκπαιδευτικού προγράμματος ανοίγουμε ένα παράθυρο στην ιστορία μας στον 21ό αιώνα.

Στόχοι:

  • Να εξοικειωθούν οι συμμετέχοντες με το ιστορικό γεγονός με τρόπο ενδιαφέροντα, παραστατικό, μέσα από την «φωνή» και την «εικόνα» του απλού ανθρώπου, του Μικρασιάτη, που αναγκάζεται να γίνει πρόσφυγας και να αναζητήσει μια νέα πατρίδα στην Ελλάδα φέροντας μαζί του την "προίκα" του παρελθόντος του.

  • Να αντιληφθούν ότι το ιστορικό γεγονός της Μικρασιατικής Καταστροφής δεν είναι μακρινό κι αδιάφορο αλλά συνδέεται με το παρόν και το μέλλον μας.

  • Να κατανοήσουν ότι το "αποτύπωμα" του ιστορικού γεγονότος δεν βρίσκεται μόνο στα σχολικά βιβλία αλλά παντού γύρω μας, στο θέατρο, στον κινηματογράφο, στη λογοτεχνία, στη μουσική, στη μαγειρική, στην τοπική ιστορία.

  • Να αντιληφθούν τον εορτασμό των 100 χρόνων από την Μικρασιατική καταστροφή ως αφορμή διαμόρφωσης συλλογικής μνήμης και ταυτότητας.

Εισαγωγή:

Α. Ένα βίντεο με λέξεις σχετικές με την Μ. Ασία (το γεγονός της καταστροφής και όσα ακολούθησαν μετά από αυτήν) θα παίζει σε μια οθόνη π. χ ελληνισμός, 1922, πρόσφυγας, καταστροφή, ξαφνικά, μπόγος, βαλίτσα , ταξίδι, καράβι, καταστροφή, ξεριζωμός, μνήμη κλπ. Οι λέξεις αυτές αποτελούν μέρος του εκπαιδευτικού προγράμματος. Τα παιδιά θα πρέπει να παρατηρήσουν τις λέξεις και να αναφέρουν όσες περισσότερες μπορούν να θυμηθούν. Στη συνέχεια, θα τους ζητηθεί να σκεφτούν και να πουν αν υπάρχει μια λέξη που θα μπορούσε να «αγκαλιάσει» όλες αυτές τις λέξεις, να τις συνδέσει κατά κάποιο τρόπο μεταξύ τους και να αποτελέσει έναν μεγάλο τίτλο γι αυτές. Στόχος είναι να εκμαιεύσουμε τη φράση «Μικρά Ασία».

Β. Ορισμός χώρου και χρόνου:

Ορίζονται χωροχρονικά τα όρια στα οποία θα κινηθούμε. Πού βρίσκεται η Μ. Ασία; Το ερώτημα αυτό θα απαντηθεί από τα παιδιά με την βοήθεια χαρτών της περιοχής (παρουσίαση σε PPT, χάρτης από την αρχαιότητα, την εποχή του Μ. Αλεξάνδρου, Βυζαντινά χρόνια και πριν το 1922) συνδέοντας έτσι την σημερινή Τουρκία με τα άλλοτε παράλια της Μ. Ασίας.

Κύριος Κορμός:

  1. Η ζωή ΠΡΙΝ την καταστροφή … στη Μικρά Ασία:

Ένα τραπέζι θα παραπέμπει στην ζωή των ανθρώπων της Μικράς Ασίας. Πάνω και περιμετρικά του τραπέζιου θα υπάρχει πλούσιο εποπτικό υλικό, το οποίο θα σχετίζεται με διάφορες πτυχές της καθημερινής ζωής των ανθρώπων αυτών π.χ συνταγές, μπαχαρικά, υφάσματα, χαλιά, παιχνίδια (κούκλα), ελληνική σημαία, ρουχισμό, μουσικό όργανο, κοσμήματα, θρησκευτικές εικόνες, φωτογραφίες, ταυτότητες, χρηστικά αντικείμενα, μαγειρικά σκεύη, κλπ. Ζητάμε από τα παιδιά να παρατηρήσουν για λίγα λεπτά τα αντικείμενα αυτά και στη συνέχεια να τα σχολιάσουν, συνδέοντας τα με την κοινωνική και πολιτιστική δράση και συνθήκες διαβίωσης των ανθρώπων αυτής της εποχής. Υπάρχουν αντίστοιχα αντικείμενα και στο δικό τους σημερινό σπίτι; Στη συνέχεια, τα παιδιά θα δουν ένα ολιγόλεπτο απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ του Ι.Μ.Ε "Παιδιά είμαστε τότε" με προσωπικές μαρτυρίες για τη ζωή των Μικρασιατών προσφύγων από την παιδική τους ηλικία, αναμνήσεις, τις σχέσεις με τους Τούρκους, την αγάπη τους για την Ελλάδα. Το ντοκιμαντέρ τελειώνει προβάλλοντας τη λέξη ΞΑΦΝΙΚΑ … μια λέξη έρχεται και ανατρέπει το παραπάνω καθημερινό σκηνικό. Ο μουσειοπαιδαγωγός ρωτά τα παιδιά αν μπορούν να φανταστούν τι μπορεί άραγε να έχει συμβεί στην μετέπειτα ζωή αυτών των ανθρώπων. Η λέξη ΞΑΦΝΙΚΑ οδηγεί τα παιδιά στην επόμενη ενότητα του εκπαιδευτικού προγράμματος.

  1. Ο μεγάλος Ξεριζωμός-Διωγμός:

Εισαγωγή: Τα παιδιά μέσω του ντοκιμαντέρ του Ι.Μ.Ε "Παιδιά είμαστε τότε" θα δουν εικόνες χωρίς ήχο από την καταστροφή της Σμύρνης, η πόλη φλέγεται, η πόλη κατεστραμμένη, η ύψωση της τουρκικής σημαίας, καραβάνια προσφύγων, καταυλισμοί προσφύγων, συνωστισμός για ένα κομμάτι ψωμί σε πλοία και σε τρένα. Στην συνέχεια, θα προσδιοριστεί μέσω του ντοκιμαντέρ του Ι.Μ.Ε ο ορισμός του πρόσφυγα: «ο αναγκαστικός εκπατρισμός γίνεται πάντα υπό το κράτος κάποιας μορφής βίας. Είναι η βίαιη απόσπαση από τον τόπο της γέννησης. Αυτός που αναγκασμένος φεύγει από την πατρίδα του για να ζήσει σ άλλον τόπο μετατρέπεται, ονομάζεται πρόσφυγας». (20 δευτερόλεπτα)

Ενότητα Ο "μπόγος" του πρόσφυγα (Δραματοποίηση- παιχνίδι ρόλων): Στην ενότητα αυτή θα υπάρχουν 1 με 2 βαλίτσες κι 2 κομμάτια ύφασμα, που θα παραπέμπουν στον "μπόγο" (αποσκευή) του Μικρασιάτη πρόσφυγα. Τα παιδιά, χωρισμένα σε τρεις με τέσσερις ομάδες, υποδύονται τους Μικρασιάτες πρόσφυγες και θα πρέπει να δημιουργήσουν τον δικό τους "μπόγο", τοποθετώντας εντός της βαλίτσας και του υφάσματος αντικείμενα, τα οποία έχουν επιλέξει από την προηγούμενη ενότητα «η ζωή πριν…στη Μικρά Ασία». Τι θα έπαιρνε κανείς φεύγοντας ξαφνικά από το σπίτι του μη γνωρίζοντας αν θα επιστρέψει ξανά;

  1. Η ζωή ΜΕΤΑ την Μικρασιατική Καταστροφή … στην καινούρια Πατρίδα (Ελλάδα):

Ενότητα Καράβι (το "ταξίδι" του πρόσφυγα): Τα παιδιά τοποθετούν το "μπόγο" τους πάνω σε ένα καράβι, στο οποίο θα υπάρχουν χάρτες που θα μας δείχνουν για το που οδηγήθηκαν οι άνθρωποι αυτοί καθώς και φωτογραφίες σχετικές με την μετακίνησή τους, χερσαία και θαλάσσια. Ένα ολιγόλεπτο απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ του Ι.Μ.Ε "Παιδιά είμαστε τότε" θα δώσει πληροφορίες στα παιδιά για τις συνθήκες που αντιμετώπισαν τον πρώτο καιρό στην καινούρια Πατρίδα (η επιβίβαση στον Πειραιά, η επιβίβαση σε πλοία για Κρήτη –Πάτρα - Νησιά, σε τι τόπο ήρθαν, οι συνθήκες διαβίωσης, πως τους υποδέχθηκαν, πως έβγαζαν το ψωμί τους για να ζήσουν).

Ενότητα Φτωχικό τραπέζι - Μπαούλο…μνήμης - προσφοράς: Οι Μικρασιάτες εγκατέλειψαν την πατρώα γη και κατέφθασαν στην Ελλάδα σχεδόν με άδεια χέρια, με ελάχιστα υπάρχοντα στην κατοχή τους, ωστόσο έφεραν μαζί τους μνήμες ιστορίας και πολιτισμού, γνώσεις, δεξιότητες, δίψα για επιβίωση και προκοπή.

Πάνω στο φτωχικό τραπέζι θα υπάρχουν ελάχιστα πράγματα που σηματοδοτούν την νέα πραγματικότητα και τα λιγοστά οικονομικά μέσα που διέθεταν οι πρόσφυγες τα πρώτα χρόνια της άφιξης τους.

Το μπαούλο σηματοδοτεί την παρακαταθήκη αυτής της συλλογικής μνήμης και προσφοράς των Μικρασιατών προσφύγων στην ελληνική κοινωνία, περιέχοντας αντικείμενα και εποπτικό υλικό μικρασιατικής έμπνευσης και δημιουργίας μέσα από λογοτεχνικά, ποιητικά, θεατρικά και κινηματογραφικά έργα, μουσική, αθλητικούς συλλόγους, μαγειρική, τοπωνύμια - τοπική ιστορία, σημαντικές προσωπικότητες μικρασιατικής καταγωγής. Τα αντικείμενα αυτά μπορεί να τα συναντήσει κανείς σήμερα και δείχνουν τον αντίκτυπο της παρουσίας των προσφύγων σε όλους τους παραπάνω τομείς. Τα παιδιά παρατηρούν και επεξεργάζονται το υλικό αυτό ως θεσμούς μνήμης και μνημονικές πρακτικές συλλογικής ταυτότητας και προσφοράς.

Δραστηριότητα με φωτογραφίες από πριν, κατά την διάρκεια και μετά την Καταστροφή

Υπάρχουν τρία μέσα στην αίθουσα σημεία όπου τα παιδιά καλούνται να τοποθετήσουν διάφορες φωτογραφίες που θα τους δοθούν, στο σωστό σημείο: φωτογραφίες πριν την Καταστροφή, κατά την διάρκεια και μετά την Kαταστροφή.

Επίλογος:

Ξεκινήσαμε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα με λέξεις και ολοκληρώνουμε με λέξεις. Ο μουσειοπαιδαγωγός ζητάει από τα παιδιά, καθώς φεύγουν από την αίθουσα διεξαγωγής του εκπαιδευτικού προγράμματος, να αποτυπώσουν στον τοίχο της Μνήμης (μαυροπίνακας) , όπου θα υπάρχει η λέξη «Θ υ μ ά μ α ι» ως τίτλος, την πρώτη λέξη που τους έρχεται πλέον στο νου, καθώς αποχαιρετούν το «1922».

Στόχος είναι συμπερασματικά, η καταγραφή των λέξεων, των παιδιών να είναι πολύ πιο πλούσια αριθμητικά και νοηματικά σε σχέση με την καταγραφή που έγινε την εισαγωγή του εκπαιδευτικού προγράμματος.

Ο μουσειοπαιδαγωγός κλείνοντας το πρόγραμμα γράφει τη δική του λέξη στον τοίχο της μνήμης (μαυροπίνακα), π.χ «μην ξεχνάς», «νέα αρχή», «ιστορική μνήμη», «ταξίδι», «αγώνας», «επιβίωση», αναλογικά και με το τι έχουν γράψει τα παιδιά.

Στα ίχνη των μύθων, στα χρόνια της Προϊστορίας

photo

Μια περιπλάνηση στους τόπους της προϊστορικής Ελλάδας με οδηγό τη μυθολογία και τα κείμενα του Ομήρου. Με αναγνώσεις και εικαστικές και σωματικές δραστηριότητες τα παιδιά ανακαλύπτουν και φωτίζουν πτυχές του πολιτισμού μας κρυμμένες σε ιστορίες και εικόνες πριν ο χρόνος αρχίσει να μετρά για την ιστορία.

Βυζάντιο, άνθρωποι και επικοινωνία

photo

Το Βυζάντιο αποτελούσε σημαντικό επικοινωνιακό κόμβο. Η ανάπτυξη του πολιτισμού βασίστηκε σε ένα καλά δομημένο σύστημα επικοινωνίας, ανταλλαγής και κίνησης ανθρώπων. Οι μαθητές, μέσα από ποικίλες δραστηριότητες, έρχονται σε επαφή με τους τρόπους, τις δυνατότητες, αλλά και τους περιορισμούς της επικοινωνίας στον πολυδιάστατο βυζαντινό χώρο.

Ταξίδι την προεπαναστατική Ελλάδα... η ζωή των Ελλήνων μέσα από το βλέμμα
των Ευρωπαίων περιηγητών

photo

Η επαφή των Ευρωπαίων περιηγητών με τον ελληνικό χώρο την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας και η αποτύπωση των εμπειριών τους αποτελούν πολύ σημαντική πηγή πληροφοριών για την καθημερινή ζωή, τα ήθη και έθιμα, τα αρχαία μνημεία και την πολιτική κατάσταση της εποχής. Οι μαθητές, μέσα από περιηγητικά κείμενα και εικόνες, γνωρίζουν πτυχές της ζωής των Ελλήνων. Η «περιήγηση» αυτή στο παρελθόν τούς δίνει ερεθίσματα για να δουν με νέα ματιά όσα διαδραματίζονται στη σύγχρονή τους πραγματικότητα.

Αναπαράσταση μιας ανασκαφής

photo

Πώς γίνεται μια ανασκαφή για να έρθουν στο φως κρυμμένοι θησαυροί του παρελθόντος; Πώς ερμηνεύονται τα ευρήματα για να συνθέσουν την ιστορία και την πολιτιστική μας κληρονομιά; Με τα εργαλεία του αρχαιολόγου απολαμβάνουμε κι εμείς τη χαρά της ανακάλυψης του παρελθόντος.

Γύρω απ’ το τραπέζι: Γνωρίζουμε τα μυστικά και την αξία της τροφής!

photo

Πρόκειται για ένα εκπαιδευτικό βιωματικό πρόγραμμα , με στόχο την καλλιέργεια του σεβασμού στην τροφή και κατ’ επέκταση στον άνθρωπο. Φιλοδοξεί να καλύψει μια σειρά εκπαιδευτικών στόχων, που περιλαμβάνουν -μεταξύ άλλων- την κατανόηση ότι η πηγή και οι πρώτες ύλες της τροφής βρίσκονται στη φύση, τη σύγκριση διαφόρων διατροφικών πρακτικών, την αξιολόγηση του οφέλους της μεσογειακής διατροφής, όπως και την ευαισθητοποίηση ως προς τη σπατάλη τροφής που πραγματοποιείται στις μέρες μας, παραθέτοντας θετικά παραδείγματα ολοκληρωμένης διαχείρισης από την ελληνική παράδοση.

Χορηγός του προγράμματος η Elbisco